© foto Sietske de Boer
© foto Sietske de Boer

Adellijk wandelen in Friesland. Friesland staat bekend om zijn Friese meren en de kusten. Wel eens gehoord van de Friese Wouden, een streek in het oosten van de provincie? In het zuiden ervan ligt gemeente Opsterland. Zo afwisselend kende je Friesland nog niet.

tekst: Tom Kooiman

Adellijke aanloop

In het dorp Beetsterzwaag, startpunt van de wandeling, rijgen de aanzienlijke huizen zich aaneen: Elzingahuis, huize Bordena, huize Lycklama, en even buiten het dorp, Harinxmastate. Vanaf de 17de eeuw vestigde zich er de ene na de andere adellijke familie. En met de boetiekjes, designwinkeltjes en wat duurdere restaurants heeft Beetsterzwaag nog steeds dat chique. Groen verlaten we het dorp: via de overtuin van huize Lycklama. Zo’n overtuin is bijna een klein park. Die van Lycklama heeft zelfs een tropische kas. Even later passeert de route huize Van Teyens, ook al zo’n familie die een stempel op deze regio drukte.

Koninklijk middenstuk

Op landgoed Olterterp vervolgt de route het bos waar kunstenaars in twee dagen 14 Friese mythische figuren in stammen van beuken en eiken uitzaagden: Grote Gjalt, die het Fries bedacht, kleine Gjalt die de taal niet begreep. Via het bos kom je bij het beekdal van het Koningsdiep, ook wel Alddjip (Ouddiep) of Boarn geheten. De beek ontspringt zo ongeveer op het drieprovinciënpunt Drenthe/Groningen/Friesland, nabij Bakkeveen, en stroomt aan de rand van de zandgronden naar het westen. Een prachtig beekdal, met aan beide kanten hooilanden, bos en heide, en verderop veengronden en veenweiden. De eerste bewoners van deze streek vestigden zich langs de beek op zandheuvels en veenhopen; vandaaruit startte de veenontginning.

wvhj opsterland kerk

Majesteitelijk slotakkoord

Na het Koningsdiep komt de wandeling echt op gang. Over lange graswegen en zandpaden, met aan weerszijden veengronden­ en veenweiden, het resultaat van alle veen­afgravingen,­ komt de route uit op de Compagnons­vaart. Die vaart is echt geen klein slootje. Hier is met mensenhanden hard gegraven aan een afvoerkanaal voor de winning­ en afvoer van turf. Twee heuvels in het Berchebosje herinneren­ aan de afgravingen. Grond uit de vaart werd hier verspreid en op een hoop gegooid.

Na de afslag vanaf de Opsterlânske Kompanjons­­feart verrast de grote Lippenhuisterheide. Eerst een veenweidegebied, nu heide en bos, een gebied dat nog wel zo’n anderhalve kilometer naar het westen doorloopt. Vakkundig wordt de route vervolgens om het – hier ook aanwezige – golfterrein van de Golf & Country Club Lauswolt heen geleid. Alleen een glimp van het golfterrein is te zien, dat tot aan de oever van het Koningsdiep doorloopt. Het pad wordt omgeleid door het Wallebosch, via een laan met majesteitelijk hoge eiken. En zo groen als het begon, zo eindigt ook de wandeling: via de overtuin van het adellijke Lyndensteyn weer terug in de chique Hoofdstraat

Informatie

  • Gemeente: Opsterland
  • Provincie: Friesland
  • Inwoners: 29.715
  • Lokale wandelroutes: ruim 30
  • Kilometer wandelpad: 260 kilometer wandel­knooppunten­netwerk
  • Percentage onverharde paden: 75 procent
  • Controle wandelroutes: één keer per jaar
  • Wandelvierdaagse: Bakkeveen, Gorredijk, Hemrik-Lippenhuizen
  • GPS-routes/routes op internet: wandelapp Koningspad XL, Opsterlandse ommetjes, www.beetsterzwaagnatuurlijk.nl, www.beekdallandschapkoningsdiep.nl, www.lanterfanten.nl, www.itfryskegea.nl en www.statenstinzen.nl
  • Themawandelroutes: beeldenroute van landgoed Olterterp; poëzieroute Wijnjeterperskar
  • Wandelevenementen: 3Provinciënwandeltocht, Bakkeveen, www.3wandel.nl; Piter Walk, Lippenhuizen; Kerstwandeling Bakkeveen; Revalidatie Friesland Beetsterzwaag; Hannekemaaierstocht Bakkeveen
  • Langeafstandsroutes: LAW Friese Woudenpad, LAW Groot-Frieslandpad, Bonifatius Kloosterpad, Koningspad
  • Overnachtingsmogelijkheden: Hotels: 3; B&B’s: 50; Vakantieparken: 2; Groepsaccommodaties: 8; Campings: 6; reguliere campings en 17 minicampings
  • Bijzonderheden: Fijnmazig wandelknooppuntennetwerk. Ook routes door het grootste heidegebied en pingoruïnes.

wvhj opsterland rapport