© foto Regionaal Bureau voor Toerisme Heuvelrug & Vallei

Aan de verkiezing van de Wandelgemeente van het Jaar 2022 nemen dit jaar weer een groot aantal gemeenten deel. Daarvan waren er drie die zich duidelijk onderscheidden qua wandelmogelijkheden en –faciliteiten: het Gelderse Lochem, Rhenen uit de provincie Utrecht en het Zuid-Limburgse Meerssen. Hierbij ons verslag van de wandeling over de stuwwallen van Rhenen.

Tekst Theo Haerkens / © foto's Regionaal Bureau voor Toerisme Heuvelrug & Vallei

Wel drie keer in de week wandelt Gert van Burken met groepjes inwoners door de heuvelachtige bossen tussen Veenendaal, Rhenen en Elst. Van Burken is een onvermoeibare vrijwilliger bij Sportservice De Vallei, dat mensen ‘van de bank af trekt’ om ze fit te houden, zoals Larissa Wattilete van de organisatie dat noemt. De gezelligheid creëerde een eigen dynamiek waardoor inwoners hun isolement achter zich lieten en enthousiast wandelen door dit prachtige begin van de Utrechtse Heuvelrug

De hoge trap even voorbij een imposante zandheuvel met daarop een paar berkenbomen, een overblijfsel van de voormalige zandafgraving, markeert het begin van onze ‘trage’ wandeling door recreatie- en natuurgebied Kwintelooijen in Rhenen. Traag betekent hier dat we de tijd nemen om van de omgeving te genieten.

wvhj rhenen kwintelooijen kinderen duin zomer ah

Twee tienermeisjes draven energiek naar boven, demonstratief een aantal oudere wandelaars passerend. Bovenaan blijkt hun jeugdige overmoed: naar adem happend hangen ze op een bankje met uitzicht over de motorcrossbaan die uitsluitend op Hemelvaart wordt gebruikt. Wandelaars laten er hun hond uit en jonge gezinnen klauteren tegen de helling op. In de verte zijn de contouren van Ede herkenbaar.

Kwintelooijen ligt aan het begin van de Utrechtse heuvelrug, een stuwwal uit de voorlaatste IJstijd die 150.000 jaar geleden ontstond doordat het oprukkende ijs door de rivieren aangevoerde zand- en grindafzettingen op een hoop schoof. Hier liggen de landgoederen Dikkenberg, Remmerden, Roghaisparren en Remmerstein. Oudere en jongere beukenlanen verbinden dennen- en beukenbossen met de daartussen liggende weiden en heidevelden waar wel driehonderd soorten planten groeien. Het is voorjaar en vinken, mezen en andere vogels laten luidruchtig van zich horen. Ook de zwarte specht, een schuwe bosbewoner laat zijn kreet door het bos schallen, gevolgd door razendsnelle roffels op dood hout. Wie geduld heeft en behoorlijk wat geluk, krijgt de vogel met zijn rode petje zelfs even te zien.

Geen honden

De landgoederen strekken zich uit over heuvels en dalen met een hoogteverschil van wel zestig meter. Gelegenheid voor een hapje en drankje is op deze tocht beperkt tot ’t Koetshuis van Residence Rhenen. De bossen met lijsterbes, eik, krenten-, vuilboom en grove den dragen nog sporen van de drie februaristormen die bomen velden en takken losrukten. De zware machines waarmee het Utrechts Landschap de zaak weer op orde brengt, trekken diepe sporen in de zand- en grindpaden waar als gevolg van de uitbundige regen nog water in staat. Rond de opgestapelde stammetjes hangt een wolk van hars.

Het autoverkeer op de N41, de weg van Veenendaal naar Elst, verdringt het gezang van de vogels in het bos. Aan de doorlopende beukenlaan is te zien dat de weg hier het oude zandpad kruist dat Rhenen vroeger verbond met Amerongen. Even lopen we parallel aan de weg, maar snel slaan Van Burken en Watilete een kronkelpad in dat via een klaphek naar het begrazingsgebied Plantage Willem III voert. Hier heersen rust en ruisen van bladeren.

wvhj rhenen kwintelooijen zomer 2 ah

Kleine zwarte galloway-runderen, damherten en koninkpaarden voorkomen dat de glooiende heuvels op de Remmerdense heide met struikheide en vliegdennen veranderen in één groot bos. Geregeld komt er een herder met een kudde schapen langs om daarbij te helpen. Honden mogen hier niet komen. Doordat de begroeiing kort wordt gehouden zijn de twaalf grafheuvels uit de bronstijd gemakkelijk herkenbaar. Ze zijn van zeer hoge archeologische waarde. Aan de vele stompen is te zien dat er in 2009 aardig wat bomen zijn weggehaald om de heide te bewaren. Enkele markante berken zijn gespaard en sieren de heuveltop. Een gezin met kleine kinderen eet een boterham op een van de bankjes met zicht op de Nederrijn die schittert in de zon.

Onderaan de flanken van de met bomenrijen gestoffeerde heuvels met daartussen de smeltwaterdalen bevindt zich de voormalige tabaksplantage Willem III. Die werd in 1853 gesticht door de familie Ruys, maar was vijftig jaar later alweer over zijn hoogtepunt heen. Aan de voet van de heuvel staan nog wat schuren die aan die tijd herinneren. Hier grazen ook de paarden en het vee. Kort geleden zijn ze nog hier geweest getuige de afdrukken van hun hoeven in het zandpad naar van de drinkpoel waar zandhagedissen en rugstreeppadden zich thuis voelen.

De route:

  • Naam: Trage tocht Kwintelooijen
  • Afstand: 14 km
  • Soort landschap: heuvels met bos en heide en glooiende dalen
  • Percentage onverhard: 100 procent

Rapport (aantal rode stippen op schaal van vijf)

• • • • • Speciaal voor de wandelaar (wandelpaden kruisen soms met ruiterpaden, er wordt één weg overgestoken)

• • • • Rustpunten

• • • • Horeca onderweg

• • • • • Afwisseling in het landschap

• • • • • Informatiepanelen

• • • • • Brochure/kaart/internet  

• • • • • Openbaar vervoer: lijn 50, bushalte Koetshuis, Veenendaalse Straatweg, Elst

• • • • • Parkeren

• • • • • Geschikt voor honden

• • • • • Verkeersluw

• • • • Veilig (afstand bewaren tot de grote grazers)

• • • • Ontbreken lawaai en stank

Je kan hier je stem uitbrengen als je bent ingelogd.